Patent Başvurusundan Önce Bilinmesi Gereken 8 Şey

Patent başvurusundan önce neden hazırlık yapılmalı?

Patent başvurusu, geri dönüşü sınırlı bir süreçtir. Başvuru dosyasına sonradan yeni teknik bilgi eklemek genellikle mümkün olmaz; buluşu başvurudan önce açıklamak ise yeniliği ortadan kaldırabilir. Yani hataların bir kısmı, başvurudan önce yapılır ve sonradan düzeltilemez. Bu yazıda, başvuruya geçmeden önce kontrol etmeniz gereken sekiz başlığı bulacaksınız.

1. Buluşu gizli tutun

Patent için aranan temel ölçütlerden biri yeniliktir. Buluşunuz, başvuru tarihinden önce yazılı, sözlü veya görsel biçimde kamuya açıklanmışsa yenilik koşulu zarar görebilir. Şu paylaşımlar sık yapılan hatalardır:

• Fuar, sergi veya yarışmada ürünü göstermek,
• Sosyal medyada, web sitesinde veya katalogda paylaşmak,
• Akademik makale, tez veya sunum yayımlamak,
• Potansiyel yatırımcıya, üreticiye veya müşteriye gizlilik sözleşmesi olmadan anlatmak,
• Satışa veya ön siparişe sunmak.

Üçüncü kişilerle görüşmeniz gerekiyorsa önce yazılı gizlilik sözleşmesi (NDA) imzalayın. Bu sözleşme tek başına koruma garantisi vermese de güven ve delil açısından önemlidir.

2. Buluşu belgeleyin

Buluşun nasıl ortaya çıktığını gösteren kayıtlar hem başvuru dosyasının hazırlanmasını kolaylaştırır hem de sonradan çıkabilecek hak sahipliği tartışmalarında delil olur. Şunları düzenli tutun: tarihli notlar ve deney kayıtları, çizimler ve teknik resimler, prototip fotoğrafları, test sonuçları ve çalışmaya katkı veren kişilerin listesi.

3. Önceki teknik araştırması yapın

Buluşunuzun yeni ve özgün olup olmadığını anlamanın yolu, benzer çözümlerin daha önce bilinip bilinmediğini taramaktır. Araştırma yalnızca patent veri tabanlarıyla sınırlı kalmamalıdır: akademik yayınlar, ürün katalogları, internet kaynakları ve piyasadaki benzer ürünler de "önceki teknik" sayılabilir. Araştırma sonucunda üç ihtimal ortaya çıkar: benzer çözüm yoktur ve başvuruya geçilir; benzer çözüm vardır ama farklılıklar belirgindir ve buluş bu farklara odaklanarak yeniden tanımlanır; ya da çözüm zaten bilinmektedir ve zaman ile bütçe başka bir alana yönlendirilir. Bu üç sonuçtan her biri, ücret ödemeden önce görülmesi gereken değerli bir bilgidir.

4. Hak sahibi ve buluşçuyu netleştirin

Başvuruyu kimin yapacağı ve buluşçu olarak kimlerin yer alacağı baştan açık olmalıdır. Aşağıdaki durumlarda dikkat gerekir:

• Çalışan buluşları: Buluş iş ilişkisi kapsamında yapıldıysa işveren ile çalışan arasındaki hak paylaşımı mevzuata ve sözleşmeye göre belirlenir.
• Ortaklar ve ekip üyeleri: Buluşa birden çok kişi katkı verdiyse haklar ve payların yazılı olarak düzenlenmesi önerilir.
• Dış danışman, serbest çalışan veya üniversite: Geliştirmeye dışarıdan destek alındıysa sözleşmede buluş hakları açıkça yer almalıdır.

Bu konunun başvuru sonrasında tartışmaya açılması hem zaman hem maliyet kaybettirir.

5. Doğru koruma türünü seçin

Her teknik fikir için ilk akla gelen patent olmayabilir. Seçenekler şunlardır: patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, marka veya ticari sır olarak saklamak. Ürün odaklı ve hızlı korunması gereken çözümlerde faydalı model, yalnızca görünüşü yeni olan ürünlerde tasarım tescili daha uygun olabilir. Fark için patent mi faydalı model mi yazısına bakabilirsiniz.

Ticari sır seçeneği ayrı bir değerlendirme gerektirir: Patent başvurusu yayımlandığında buluşun içeriği kamuya açılır. Rakibin tersine mühendislikle ulaşamayacağı bir yöntemse, sır olarak saklamak bazen daha mantıklı olabilir. Ancak sır saklanırken başkası aynı buluşu bağımsız olarak geliştirip patentlerse, kullanım hakkınız konusunda uyuşmazlık riski doğabilir; bu risk de hesaba katılmalıdır.

6. Bütçeyi ve takvimi planlayın

Patent maliyeti tek seferlik değildir. Başvuru ve inceleme ücretleri, dosya hazırlama emeği, inceleme sürecindeki yazışmalar ve hak yürürlükte kaldığı sürece ödenecek yıllık ücretler toplam bütçeyi oluşturur. Güncel resmi tutarlar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Süre tarafında ise patent sürecinin uzun olduğunu bilmek gerekir: başvuru genellikle yaklaşık 18 ay sonra yayımlanır ve inceleme buna paralel veya sonrasında ilerler.

7. Yurt dışı koruma planını baştan düşünün

Patent hakkı ülkeye özgüdür. Türkiye'de alınan patent yurt dışında geçerli değildir. Yurt dışında koruma ihtimali varsa şu iki mekanizmayı bilmek gerekir: Paris Sözleşmesi kapsamında patentte 12 aylık öncelik süresi ve PCT yoluyla tek başvuruyla birden çok ülkeyi hedefleme. PCT'de ulusal veya bölgesel aşamaya geçiş genellikle öncelik tarihinden sonraki 30. ay civarındadır; kesin süre ve koşullar ülkeye göre değişir. Önceliği kaçırırsanız, aynı buluş için başka ülkelerde patent almak zorlaşabilir.

8. Başvuru dosyasına yatırım yapın

Başvuru dosyası; başlık, özet, tarifname, istemler ve gerekiyorsa çizimlerden oluşur. Koruma kapsamını istemler belirler. Çok dar yazılmış istemler dolanılabilir, çok geniş yazılmışlar ise önceki tekniğe takılabilir. Tarifnamenin buluşu eksiksiz ve başkasının uygulayabileceği açıklıkta anlatması gerekir. Bu aşamada alanında deneyimli bir patent vekiliyle çalışmak, sonradan düzeltilmesi zor hataları azaltır. Süreci genel hatlarıyla patent tescili nedir, nasıl yapılır yazımızda anlattık.

Başvurudan önce sık yapılan hatalar

• Önce lansman, sonra başvuru: Ürünü tanıtıp satışa çıkardıktan sonra başvuru yapmak, yenilik açısından en riskli sıralamadır.
• Araştırmayı atlamak: "Böyle bir şey yoktur" varsayımı çoğu zaman yanlış çıkar ve ödenen ücretler boşa gider.
• Hak sahipliğini sonraya bırakmak: Ortaklar veya çalışanlar arasındaki belirsizlik, başvuru sonrası uyuşmazlığa dönüşebilir.
• Yıllık ücretleri unutmak: Ödenmeyen yıllık ücretler hakkın sona ermesine yol açabilir.
• Tek bir koruma türüne takılmak: Bir ürünün farklı unsurları patent, faydalı model, tasarım ve marka ile birlikte korunabilir.

Başvuru sonrasında neler beklemelisiniz?

Başvuru yapıldıktan sonra süreç hemen sonuçlanmaz. Kurum şekli incelemeyi yapar, ardından araştırma ve inceleme aşamaları gelir. Bu aşamalarda Kurum görüş bildirebilir; başvuru sahibinin yanıt vermesi veya istemlerini düzeltmesi gerekebilir. Başvuru genellikle yaklaşık 18 ay sonra yayımlanır ve buluşun içeriği kamuya açılır. Bu uzun sürede ürünü piyasaya sürüp sürmeme, ek geliştirme için ayrı başvuru yapma gibi kararları baştan planlamak gerekir.

Başvuru öncesi kontrol listesi

Not: Patent başvurusu, patent verileceği anlamına gelmez. Sonuç Kurum incelemesine bağlıdır ve hiçbir hazırlık "kesin sonuç" garantisi sağlamaz; ancak olumlu sonuç ihtimalini güçlendirir.

Sonuç

Patent başvurusunun kalitesi büyük ölçüde başvurudan önceki hazırlığa bağlıdır. Buluşu açıklamadan önce araştırma yapmak, hak sahipliğini netleştirmek, doğru koruma türünü seçmek ve yurt dışı planını takvime almak, sürecin en değerli adımlarıdır. Buluşunuz için başvuru öncesi ücretsiz değerlendirme almak isterseniz teklif formumuzu doldurabilir, patent tescili hizmetimizi inceleyebilirsiniz.