Marka Devir, Lisans ve Rehin İşlemleri

Marka devri nedir?

Marka devri, bir markaya ilişkin hakların sahibinden başka bir kişi veya şirkete geçmesidir. Marka bir mal varlığı değeridir; satılabilir, bağışlanabilir, miras yoluyla geçebilir ya da şirket birleşmelerinde yeni sahibine intikal edebilir. Devir yazılı bir sözleşmeyle yapılır ve TÜRKPATENT siciline işlenmesi gerekir. Devralan kişi, sicil kaydı sayesinde yeni hak sahibi olarak görünür.

Devir; ticari işletmenin devri, franchise düzeni, yatırımcı girişi, şirket yeniden yapılanması ve marka satışı gibi pek çok durumda gündeme gelir.

Hangi devir türleri vardır?

• Tam devir: Markanın tüm mal ve hizmetler için başkasına geçmesi.
• Kısmi devir: Markanın yalnızca belirli mal/hizmetler veya sınıflar bakımından devredilmesi. Devralan ve devreden aynı markayı farklı alanlarda kullanabilir; bu durumda tüketiciyi yanıltma riski dikkatle değerlendirilmelidir.
• Miras yoluyla geçiş: Marka sahibinin vefatı hâlinde hakların mirasçılara geçmesi.
• Şirket işlemleri: Birleşme, bölünme, tür değişikliği ve unvan değişikliği gibi işlemler sonucunda sahip bilgisinin güncellenmesi.

Tescilli markaların yanı sıra, koşullarına göre başvuru aşamasındaki markalar da devredilebilir. Devir, marka için belirlenen koruma süresini kesmez; marka kalan süresiyle devam eder.

Devir, lisans ve rehin arasındaki fark nedir?

Lisans sözleşmesinde nelere dikkat edilir?

Lisans, markanızın sahipliğini kaybetmeden gelir elde etmenin ve markayı büyütmenin yoludur. Uygulamada yazılı bir lisans sözleşmesiyle yapılır ve sicile işlenmesi önerilir. Sözleşmede şu başlıklar açıkça yer almalıdır:

• Lisansın türü: Münhasır lisansta yalnızca lisans alan markayı kullanır (sözleşmeye göre lisans veren de kullanamaz). Gayrı münhasır lisansta ise sahibi başkalarına da lisans verebilir.
• Kapsam: Hangi mal ve hizmetler, hangi ülke veya bölge, hangi süre için izin verildiği.
• Kalite ve kullanım kuralları: Marka itibarının korunması için ürün kalitesi ve kullanım şekli.
• Bedel ve ödeme: Lisans bedeli, ödeme şekli ve vadesi.
• Alt lisans ve devir yasağı: Lisans alanın haklarını başkasına geçirip geçiremeyeceği.
• Sona erme ve fesih: Sözleşmenin biteceği haller ve sonrasında ürün stoklarının akıbeti.

Rehin ve haciz kaydı

Marka, ticari değeri olan bir hak olduğundan teminat olarak rehin gösterilebilir. Bir alacağa karşı markanın rehnedilmesi veya marka üzerine haciz konulması gibi durumlar da sicile işlenebilir. Rehin ve haciz kayıtları, markanın sonradan devri veya lisanslanması bakımından bilinmesi gereken kısıtlar oluşturabilir. Bu nedenle satın almadan önce sicil kaydını kontrol etmek gerekir.

Sicile işleme neden önemlidir?

Devir, lisans ve rehin işlemlerinin TÜRKPATENT siciline işlenmesi, bu işlemlerin üçüncü kişilere karşı geçerliliği bakımından önemlidir. Sicil kaydı yapılmazsa taraflar arasındaki sözleşme geçerli olsa bile üçüncü kişilerle olan ilişkilerde sorunlar yaşanabilir.

Önemli: Markayı satın almadan veya lisans almadan önce sicil kaydını, varsa itiraz, iptal veya haciz kayıtlarını ve yenileme tarihini mutlaka kontrol edin. Güncel harçlar TÜRKPATENT'ten teyit edilmelidir.

Devir veya lisans öncesi kontrol listesi

1. Marka gerçekten devredenin adına mı kayıtlı? Sicil bilgisi ve unvan güncel mi?
2. Marka için yenileme tarihi yaklaşıyor mu, süresi dolmuş mu?
3. Marka üzerinde rehin, haciz veya devam eden itiraz ve iptal süreci var mı?
4. Markanın gerçekten kullanılıp kullanılmadığı; son 5 yıl içinde kullanım delili var mı?
5. Devir tam mı, kısmi mi olacak; hangi sınıflar kapsama girecek?
6. Devir sonrası kullanımda tüketicinin yanıltılma riski var mı?

Devir sonrasında neler yapılmalıdır?

• Sicil kaydını teyit edin: Yeni sahip bilgisinin sicilde doğru göründüğünden emin olun.
• Kullanımı yeni sahibe göre düzenleyin: Ambalaj, web sitesi, fatura ve tanıtım materyallerinde marka sahibi bilgilerini güncelleyin.
• Mevcut lisansları gözden geçirin: Devir öncesinde verilmiş lisanslar varsa bunların akıbetini yazılı olarak netleştirin.
• Yenileme takvimini devralın: Koruma süresi bitişi ve 5 yıllık kullanım takibi artık sizin sorumluluğunuzdadır.
• Kullanım delillerini arşivleyin: Devir sonrası kullanımı gösteren kayıtları baştan düzenli tutun.

Şirket satın alma veya yatırım süreçlerinde, markaların kayıtlı olduğu kişi ve sicil durumunun kontrolü, işlemin en önemli hazırlık adımlarından biridir. Marka sicilde başka bir kişi veya eski unvan adına görünüyorsa önce bu bilgilerin güncellenmesi gerekir.

2026 resmî ücretleri ve lisans türleri

TÜRKPATENT'in 2026 tarifesinde marka sicil işlemleri için şu ücretler yer alır (14 Kasım 2026'da kontrol edildi). Hizmet bedeli dâhil değildir.

Kanuna göre marka hakkı, tescilli olduğu mal ve hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için lisans sözleşmesine konu olabilir (SMK md. 24). Lisans inhisari (münhasır) veya inhisari olmayan biçimde verilebilir; sözleşmede aksi yazılmamışsa lisans inhisari değildir. İnhisari olmayan lisansta lisans veren markayı kendisi kullanabilir ve başkalarına da lisans verebilir. İnhisari lisansta ise lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de markayı kullanamaz. Sözleşmede aksi yoksa lisans alan, haklarını devredemez veya alt lisans veremez.

Lisans veren, lisans alan tarafından üretilecek mal veya sunulacak hizmetlerin kalitesini güvence altına alacak önlemleri almalıdır; lisans alan sözleşme şartlarına uymazsa marka sahibi tescilli markadan doğan haklarını ona karşı ileri sürebilir. Ayrıca marka sahibinin izniyle yapılan kullanım, kullanmama nedeniyle iptal bakımından marka sahibinin kendi kullanımı sayılır (SMK md. 9/3); bu nedenle lisans sözleşmesinde kullanım ve kayıt yükümlülüklerini açık yazmak önemlidir.

Anlar Grup bu süreçte ne yapar?

Sicil ve marka durumunu kontrol eder, devir veya lisans sözleşmesi için gerekli içerikleri belirler, belgeleri tamamlar ve kayıt başvurusunu TÜRKPATENT'e iletir. Ardından sicil kaydının işlendiğini doğrular, güncel sicil bilgisini size teslim ederiz. Süreci hızlandırmak için bize ulaşın ya da teklif formunu doldurun. Marka devralmayı düşünüyorsanız önce marka araştırması ile riskleri görmenizi, yenileme tarihlerini ise yenileme ve takip hizmetimizle izlemenizi öneririz.