- Koruma süresi
- 10 yıl; yenilenmez
- Süreç süresi
- Genellikle patent sürecinden kısa; eksik tamamlama, itiraz ve kurum yazışmalarına göre değişir
İçindekiler
- Faydalı model tescili nedir?
- Faydalı model ile patent arasındaki farklar nelerdir?
- Neler faydalı model olarak korunabilir?
- Faydalı model başvurusunda hangi noktalara dikkat edilmelidir?
- Faydalı model kimler için uygundur?
- Faydalı model belgesi size hangi hakları sağlar?
- Faydalı model başvuru süreci nasıl işler?
- Faydalı model ne kadar sürer?
- Patent ve faydalı model arasında geçiş yapılabilir mi?
- Faydalı model başvurusunda resmî takvim
- 2026 resmî ücretleri (faydalı model)
- Anlar Grup faydalı model sürecinde neler yapar?
Faydalı model tescili nedir?
Faydalı model, yeni ve sanayiye uygulanabilir teknik çözümleri 10 yıl boyunca koruyan sınai mülkiyet hakkıdır. Patentin daha hızlı ve genellikle daha ekonomik bir alternatifi olarak düşünülebilir. Türkiye'de başvurular 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yürütülür.
Faydalı model özellikle bir ürünün, aparatın veya teknik düzeneğin yapısal çözümünü korumak isteyen mucitler, üreticiler ve KOBİ'ler için uygundur. Koruma 10 yıl sonunda sona erer ve yenilenemez.
Faydalı model ile patent arasındaki farklar nelerdir?
| Özellik | Faydalı model | Patent |
|---|---|---|
| Koruma süresi | 10 yıl, yenilenmez | 20 yıl |
| Süreç ve maliyet | Genellikle daha hızlı ve daha ekonomik | Daha uzun ve kapsamlı |
| Konu | Ürün ve teknik çözüm odaklı | Ürün ve yöntem (usul) için verilebilir |
| Usul ve yöntem (proses) | Korunmaz | Korunabilir |
| Uygun olduğu durum | Kısa ürün ömrü, hızlı pazar, sınırlı bütçe | Uzun vadeli, geniş koruma hedefi |
Hangisinin size uygun olduğu; ne korumak istediğinize, ürününüzün pazar ömrüne ve bütçenize göre belirlenir. Ayrıntılı karşılaştırma için patent mi, faydalı model mi? yazımıza, daha uzun ve kapsamlı koruma için patent tescili sayfamıza bakabilirsiniz.
Neler faydalı model olarak korunabilir?
Faydalı model, ürünlerin ve düzeneklerin teknik yapısına ilişkin çözümleri korur. Örnek olarak şunlar düşünülebilir:
- Makine parçaları, aparatlar ve mekanizmalar
- El aletleri ve ekipmanlar
- Ambalaj ve kapatma düzenekleri
- Tarım, inşaat ve ev gereçlerine ait yapısal iyileştirmeler
- Mevcut bir ürüne işlev veya kullanım kolaylığı kazandıran teknik değişiklikler
Buna karşılık usul ve yöntemler (üretim süreci, işleme yöntemi gibi) faydalı model kapsamında korunmaz; bunlar için patent değerlendirilmelidir. Ürünün yalnızca dış görünüşünü korumak istiyorsanız endüstriyel tasarım tescili daha uygun bir yol olabilir.
Faydalı model başvurusunda hangi noktalara dikkat edilmelidir?
- Başvuru öncesi açıklama yapmayın: Ürünü fuarda sergilemek, satışa sunmak veya internette paylaşmak yenilik şartını zedeleyebilir.
- Teknik çözümü net tanımlayın: Neyin korunacağı; tarifname, istemler ve çizimlerle açıkça anlatılmalıdır.
- İstemleri dikkatli yazın: Koruma, istemlerde yazılı kapsamla sınırlıdır. Çok dar yazılan istemler rakiplerin kolayca kaçınmasına izin verir.
- Öncelik hakkını hesaplayın: Paris Sözleşmesi'ne göre faydalı modelde öncelik hakkı süresi 12 aydır. Yurt dışı başvuru düşünüyorsanız bu süreyi kaçırmayın.
- Belgenin sağlamlığına önem verin: Hızlı ve ekonomik bir yol olması, başvurunun özensiz hazırlanabileceği anlamına gelmez; belgenin sonradan sorgulanabileceğini hesaba katarak dosyayı baştan sağlam kurmak gerekir.
Faydalı model kimler için uygundur?
Ürün ömrü kısa olan, hızla pazara çıkması gereken veya sınırlı bütçeyle koruma arayan mucitler, imalatçılar ve KOBİ'ler için faydalı model sıklıkla mantıklı bir başlangıçtır. Aparat, mekanizma, el aleti ve ambalaj düzeneği gibi yapısal iyileştirmelerde 10 yıllık koruma çoğu zaman ürünün ticari ömrünü kapsar. Buna karşılık uzun vadeli, temel bir teknoloji geliştiriyorsanız patent daha uygun olabilir.
Faydalı model belgesi size hangi hakları sağlar?
Belge, sahibine korunan çözümün izinsiz üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engelleme yetkisi verir. Hakkı kendiniz kullanabilir, devredebilir veya lisans vererek gelir elde edebilirsiniz. Hakkın kapsamı istemlerde yazılı sınırlarla belirlenir; bu nedenle istemlerin dikkatle yazılması korumanın gücünü doğrudan etkiler.
Faydalı model başvuru süreci nasıl işler?
- Ön görüşme: Ürünün teknik özellikleri ve koruma hedefi dinlenir; patent, faydalı model veya tasarım seçenekleri değerlendirilir.
- Ön araştırma: Benzer çözümlerin varlığı taranır ve yenilik yönünden görüş oluşturulur.
- Dosya hazırlığı: Tarifname, istemler, özet ve çizimler hazırlanır.
- Başvuru: Dosya TÜRKPATENT'e iletilir ve başvuru tarihi kaydedilir.
- İnceleme ve yazışmalar: Kurumdan gelen eksik tamamlama veya düzeltme talepleri mevzuattaki süreler içinde yanıtlanır.
- Yayın ve belge: Uygun bulunan başvuru yayımlanır ve faydalı model belgesi düzenlenir.
Faydalı model ne kadar sürer?
Faydalı model süreci genellikle patent sürecinden kısadır. Yine de kesin bir süre vermek mümkün değildir: eksik tamamlama, düzeltme talebi, üçüncü kişi itirazı veya kurum yazışmaları süreyi uzatabilir. Biz dosyayı baştan eksiksiz kurarak gereksiz yazışmaları azaltmayı hedefliyoruz.
Patent ve faydalı model arasında geçiş yapılabilir mi?
Mevzuat, belirli koşul ve sürelerle patent ile faydalı model başvuruları arasında dönüşüm imkânı tanıyabilir. Bu seçenek, başlangıçta emin olunamayan durumlarda esneklik sağlar. Koşulların ve sürelerin güncel mevzuata göre kontrol edilmesi gerekir; stratejiyi ön görüşmede birlikte belirliyoruz.
Not: Aynı buluş için hangi hak türünü seçeceğiniz, ileride yurt dışı koruma ve devir seçeneklerini de etkiler. Başvuru yapmadan önce bir ön değerlendirme almanız, yanlış hak türüyle zaman kaybetmenizi önler.
Faydalı model başvurusunda resmî takvim
Faydalı model, patente göre daha kısa bir süreçle ilerler; ancak sürelerin kaçırılması burada da başvurunun geri çekilmiş sayılmasına yol açar. Takvim 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'ndan (SMK) derlenmiştir.
| Aşama | Süre / kural | SMK |
|---|---|---|
| Şeklî inceleme | Eksik unsurlar veya Türkçe çeviriler için başvuru tarihinden itibaren 2 ay; şeklî eksiklik bildiriminden itibaren de 2 ay verilir | md. 143 |
| Araştırma talebi | Şeklî uygunluğun bildirildiği tarihten itibaren 2 ay içinde, ücreti ödenerek yapılır; yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır | md. 143 |
| Araştırma raporu | Düzenlenir ve Bültende yayımlanır; yayımdan itibaren 3 ay içinde başvuru sahibi rapora itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş bildirebilir | md. 143 |
| Faydalı modelin verilmesi | Karar ve faydalı model Bültende yayımlanır; değişiklik gerekiyorsa bildirimden itibaren 2 ay verilir | md. 143 |
| Verildikten sonra | Patent usulündeki itiraz işletilemez; yalnızca mahkemeden hükümsüzlük istenebilir. Kurum geçerlilik veya yararlılık garantisi vermez | md. 143 |
| Koruma süresi | Başvuru tarihinden 10 yıl; uzatılamaz | md. 101 |
Faydalı model ile korunamayanlar: kanun; kimyasal ve biyolojik maddeleri, eczacılıkla ilgili madde ve usulleri, biyoteknolojik buluşları ve usulleri (üretim yöntemlerini) faydalı model kapsamı dışında tutar. Bu alanlardaki buluşlar için patent yolu değerlendirilmelidir.
2026 resmî ücretleri (faydalı model)
Tutarlar TÜRKPATENT'in "Faydalı Model İşlem Ücreti" sayfasındaki 2026 tablosundan alınmıştır (14 Kasım 2026'da kontrol edildi). Hizmet bedeli dâhil değildir.
| Kalem | 2026 ücreti |
|---|---|
| Faydalı model başvurusu | 620,00 TL |
| Araştırma raporu (genel tarife) | 5.180,00 TL |
| Araştırma raporu — gerçek kişiler (10 başvuruya kadar) ve üniversiteler (100 başvuruya kadar) | 2.530,00 TL |
| Faydalı model belgesi düzenleme | 3.800,00 TL |
| Rüçhan hakkı talebi (her rüçhan için) | 1.000,00 TL |
| Yıllık sicil kayıt ücreti — 2. yıl | 3.190,00 TL |
| Yıllık sicil kayıt ücreti — 3. yıl | 3.250,00 TL |
| Yıllık sicil kayıt ücreti — 5. yıl | 4.660,00 TL |
| Yıllık sicil kayıt ücreti — 10. yıl | 7.820,00 TL |
Örnek hesap (yıllık ücretler hariç): genel tarifeyle başvuru, araştırma raporu ve belge düzenleme için toplam 9.600 TL; gerçek kişi tarifesiyle 6.950 TL. Patent ile karşılaştırma yaparken patentteki inceleme raporu ücretinin faydalı modelde bulunmadığını ve koruma süresinin 10 yıl olduğunu birlikte düşünmek gerekir; seçim için patent mi, faydalı model mi? rehberimize bakabilirsiniz.
Anlar Grup faydalı model sürecinde neler yapar?
- Ürününüzün faydalı model, patent veya tasarım için uygunluk değerlendirmesi
- Ön araştırma ve yenilik görüşü
- Tarifname, istem, özet ve çizimlerin hazırlanması
- Başvuru, kurum yazışmaları ve süre takibi
- Öncelik hakkı ve yurt dışı koruma için yönlendirme
Ürününüz için en uygun korumayı birlikte belirlemek üzere teklif alın.
Hizmete dahil olanlar
- Patent, faydalı model veya tasarım için uygunluk değerlendirmesi
- Yenilik yönünden ön araştırma ve görüş
- Tarifname, istem, özet ve çizimlerin hazırlanması
- TÜRKPATENT başvurusu ve kurum yazışmalarının takibi
- Patente göre genellikle daha hızlı ve ekonomik yol
- Paris öncelik hakkı süresinin takibi
- Mucitler ve KOBİ'ler için sade ve anlaşılır bilgilendirme
- Konya ve Ankara'da yüz yüze, uzaktan da hizmet
Başvuru süreci adım adım
-
1
Ön görüşme ve hak türü seçimi
Ürününüzün teknik yapısını dinler, faydalı model, patent veya tasarım arasında uygun yolu birlikte belirleriz.
-
2
Ön araştırma
Benzer çözümler taranır; yenilik yönünden yazılı bir ön görüş oluşturulur.
-
3
Dosya hazırlığı
Tarifname, korumanın sınırını çizen istemler, özet ve çizimler titizlikle hazırlanır.
-
4
Başvuru
Dosya TÜRKPATENT'e iletilir, başvuru tarihi kayda geçer ve öncelik hakkı süreleri takibe alınır.
-
5
Kurum yazışmaları
Eksik tamamlama ve düzeltme bildirimleri mevzuattaki süreler içinde yanıtlanır.
-
6
Belge ve 10 yıllık takip
Faydalı model belgesi teslim edilir; 10 yıllık koruma süresinin bitişi için takip kurulur.
Gerekli bilgi ve belgeler
- Ürünün/çözümün tanımı (tarifname) ve çizimler
- İstemler (korunmak istenen kapsam) ve özet
- Başvuru sahibinin kimlik veya unvan bilgileri
- Buluş sahibi (mucit) bilgileri
- Vekâletname (başvuru vekil aracılığıyla yapılacaksa)
- Rüçhan belgesi, varsa
- Resmi harç ödeme dekontu
Faydalı Model Tescili hakkında sık sorulan sorular
Faydalı model kaç yıl korur?
Faydalı model koruma süresi 10 yıldır ve yenilenmez. Süre sonunda koruma sona erer ve çözüm serbestçe kullanılabilir hâle gelir. Daha uzun koruma gerekiyorsa patent seçeneği değerlendirilmelidir; patent koruması 20 yıl sürer.
Faydalı model ile patent arasındaki fark nedir?
Faydalı model 10 yıl, patent 20 yıl korur. Faydalı model genellikle daha hızlı ve daha ekonomik bir yoldur ve teknik çözüm veya ürün odaklıdır; usul ve yöntemleri korumaz. Patent ise ürün ve yöntem için verilebilir, daha kapsamlı ancak daha uzun sürelidir.
Üretim yöntemi faydalı model ile korunabilir mi?
Hayır. Faydalı model ürün ve teknik düzenek odaklıdır; usul ve yöntemler (prosesler) faydalı model kapsamında korunmaz. Bir üretim veya işleme yöntemini korumak istiyorsanız patent seçeneğini değerlendirmeniz gerekir. Ön görüşmede çözümünüzün hangi hak türüne uygun olduğunu birlikte belirliyoruz.
Faydalı model başvurusu ne kadar sürer?
Süre genellikle patentten kısadır, ancak kesin bir gün sayısı verilemez. Eksik tamamlama, düzeltme talebi, itiraz veya kurum yazışmaları süreyi uzatabilir. Dosyanın baştan eksiksiz ve sağlam hazırlanması, gereksiz yazışmaları azaltarak süreci hızlandırmaya yardımcı olur.
Faydalı model başvurusundan önce ürünü satışa sunabilir miyim?
Önerilmez. Başvurudan önce ürünün kamuya açıklanması, sergilenmesi veya satışa sunulması yenilik şartını zedeleyebilir. Önce başvuruyu yapmak, ardından ürünü pazara sunmak en güvenli yoldur. Üçüncü kişilerle görüşecekseniz yazılı gizlilik sözleşmesi yapın.
Faydalı model yurt dışında da korunur mu?
Hayır, faydalı model hakkı ülkeye özgüdür. Paris Sözleşmesi'ne göre faydalı model başvurularında öncelik hakkı süresi 12 aydır; bu süre içinde diğer ülkelerde öncelik hakkıyla başvurabilirsiniz. Her ülkenin faydalı model sistemi olmayabileceği için hedef ülkeleri önceden kontrol etmek gerekir.
Faydalı model başvurusunun resmî ücretleri ne kadar?
TÜRKPATENT'in 2026 tablosunda faydalı model başvuru ücreti 620 TL, araştırma raporu ücreti genel tarifede 5.180 TL (gerçek kişiler için 10 başvuruya kadar 2.530 TL) ve faydalı model belgesi düzenleme ücreti 3.800 TL'dir. Yıllık sicil kayıt ücretleri 2. yıldan başlar (2. yıl 3.190 TL, 10. yıl 7.820 TL). Tutarlar değişebilir ve hizmet bedelini kapsamaz.
